NAFE : NAFE

KURALLAR

2008-08-05T12:03:54Z

* burda bigi vb.�eyleri ��renmek i�in ziyaret ediyorsunuz.

* burda k�f�r i�eren yaz� ba�l�k yazl�maz

*�ye olurken� (�J -j)�� harfini kullanmay�n�z

*ziyaret�iler kesinlikle kavga edecek s�zler yazmas�n aksi taktirde silinir

*buras� bilgi vericidir �ocuklar�n bilgili �eyler ��renmesi i�in kuruldu.Aileleri kesinlikle buray� tercih etmeli.�sterseniz �yede olabilir.

*buras� kesinlile herg�n gezinmeli gezinmeliki �ocuklar bilgi ��rensin herg�n yeni bir hikaye,bilgi,f�kra vb.�eyler ekleniyor.

*e�er bu bilgilerin yeterli olmad��n� s�yl�yorsan�z l�tfen g�zel bir �eklide s�yleyiniz

*ahlaks�z kelimleer ba�l�klar g�rd��n�zde kesinlikle bni uyar�n�z.Ger�i burda� �yle�bir�ey �olamaz

B�Z� SE�T��N�Z ��N TE�EKK�RLER

H�Z�NL� H�KAYELER

2008-08-05T12:03:07Z

Daha 18 yas�ndayd� , ama hayat�n�n sonundayd�.

Tedavisi m�mk�n olmayan �l�mc�l kansere yakalanm��t�.

Kah�r i�inde eve kapam��t� kendisini.

Soka�a ��km�yordu.

Annesi...Birde kendisi...

O kadar d� b�t�n hayat�...

Bir g�n fena halde s�k�ld�,dayanamad�,att� kendini soka�a...

Bir y��n vitrinin �n�nden ge�ti.

Tam cd satan bi d�kkan� da geride b�rakm��t� ki, bir an durdu.

Geri d�nd� , kap�dan i�eri, g�z�ne hayal meyal tak�lan genc k�za bidaha bakt�.

Kendi ya�lar�nda harika bir genc k�zd� tezgahtar.

Hani ilk bak��ta a�k derler ya �yle tak�l�p kalm��t� i�te..

��eri girdi

K�z g�l�mseyerek ko�tu ona

->Size nas� yard�m edebilirim? diye

Nas�l bir g�l�msemeydi o.

Hemen orac�kta sar�l�p �pmek istedi k�z�

Kekeledi, geveledi sonra

->evet su cd yi bana sararm�s�n�z?

K�z cd yi ald� , i�eri gitti

Az sonra elinde paket edilmi� geldi.

Ald� pakedi , ��kt� d�kkandan , evine d�nd�,a�madan dolaba att�...

Ertesi sabah gene gitti ayn� d�kkana

Gene bir cd g�sterdi k�za , sard�rd� , ald� eve getirdi ,att� paketi dolaba , gene a�madan...

G�nler hep al�nan sar�lan cd lerle ge�ti.

K�za a��lmaya bi t�rl� cesaret edemiyordu.

Annesine a��ld� sonunda

Annesi ->Git konu� o�lum , ne var bunda? dedi...

Ertesi sabah b�t�n cesaretini toplad� ve erkenden d�kkana gitti.

Bir cd secti .

K�z g�lerek ald� pla�� arkaya gitti paketlemeye.

K�z i�erdeyken bir ka��da

Sizinle bir gece ��kabilirmiyiz diye yazd� alt�na telefon numaras�n� ekledi notu kasan�n yan�na koydu gizlice..

Sonra pakedini al�p ka�t� gine d�kkandan..

2 g�n sonra evin telefonu �ald�

Anne a�t� telefonu

Cd d�kkan�ndaki tezgahtar k�zd� arayan

Delikanl�y� istedi.

Notunu daha yeni bulmu�tu

Anne a�l�yordu..

Duymad�n�z m�? dedi

D�n kaybettik o�lumu..

Cenazeden bika� g�n sonra , anne o�lunun odas�na girebildi sonunda..

Ortal��a �eki d�zen vermeliydi.

Dolab� a�t�...

Oraya at�lm�� bir y��n a��lmam�� paket g�rd�

Paketleri ald� , o�lunun yatag�na oturdu ve birtanesini a�t�..

��inde bir cd vard� birde minik not

''merhaba sizi �yle tatl� buldum ki daha yak�ndan tan�mak istiyorum bir ak�am birlikte c�kal�m sevgiler ''

Anne bir paketi daha a�t�..

Ondada bir cd ve bir not vard�

''Siz ger�ekten �ok tatl� birisiniz hadi beni bu gece davet edin art�k. sevgiler''

Hayatta hi�bir�ey ertelemeye gelmiyor.��imizdekileri payla�mal�y�z.Buda en g�zel �rne�i

************************************************** **********************

Siz olsan�z hangisini al�rs�n�z

Sat�l�k K�pek Yavrular�" ilan�n�n alt�nda k��c�k bir �ocu�un kafas� g�z�kt�.

�ocuk d�kkan sahibine sordu;

"K�pek yavrular�n� ka�a sat�yorsunuz?"

D�kkan sahibi;

"30 dolarla 50 dolar aras�nda de�i�iyor fiyatlar�" dedi.

"Benim 2 dolar 37 sentim var" dedi �ocuk, "Bir bakabilir miyim yavrulara?" D�kkan sahibi g�l�msedikten sonra bir �sl�k �ald� ve kul�beden be� tane yumak halinde yavru ��kt�. Yavrulardan biri arkadan geliyordu.

K��k �ocuk y�r�mekte zorluk �eken sakat yavruyu i�aret edip sordu; "Bunun nesi var?"

D�kkan sahibi onun kal�a ��k�� oldu�unu ve hep sakat kalaca��n� a��klad�.

K��k �ocuk heyecanlanm��t�. "Ben bu yavruyu sat�n almak istiyorum."

D�kkan sahibi;

"Hay�r, o yavruyu sat�n alman gerekmiyor. E�er ger�ekten istiyorsan, o yavruyu sana bedava veririm."

K��k �ocuk birden sinirleniverdi.

D�kkan sahibinin g�zlerinin i�ine dik dik bakarak; "Onu bana vermenizi istemiyorum. O da di�er yavrular kadar de�erli ve ben fiyat�n� tam olarak �deyece�im. Asl�nda, size �imdi 2 dolar 37 sent verece�im ve geri kalan borcumu da her ay 50 sent olarak tamamlayaca��m."

D�kkan sahibi �ocu�u ikna etmeye �al��t�; "Bu k�pe�i ger�ekten sat�n almak istedi�ini sanm�yorum. Bu yavru hi� bir zaman di�er yavrular gibi ko�up, z�playamayacak ve seninle oynayamayacak.

Bunun �zerine k��k �ocuk e�ildi, pantolonunu s�vad� ve b�y�k bir metal par�as�n�n destekledi�i sakat baca��n� d�kkan sahibine g�sterip tatl� bir sesle,

"Ben de �ok iyi ko�am�yorum ve bu yavrunun kendisini �ok iyi anlayacak bir sahibe gereksinimi var" dedi.

D��ER H�KAYELER GELECEK

KOMED�

2008-08-05T11:58:01Z

asans�r yok

Ya�l� adam, doktora derdini anlat�yor:

- Birinci normal. �kincide de idare ediyorum. ��nc�de dizlerim kesiliyor. D�rd�nc� �l�m gibi bir �ey...

- Olur mu o kadar, diye s�z�n� kesti doktor. Birden fazlas� �ok zararl� sizin i�in.

- Ne yapabilirim ki, doktor bey? Asans�r olsa, bunlar olmaz. Ama be�inci kattaki daireme merdivenden ��kmak zorunday�m.

baba temel

Temel genc yasta evlenir, karisi ile bir cocugunu birakarak gurbete cikar.On-onbes sene dolastiktan sonra...

-Hele bir silaya varayim, der.

Evine geldigi zaman karisi ile birlikte uc cocuk bulur.En kucugu onundeki kaptan yogurt yiyor yabanci yabanci bakiyordu.

-Yahu karucugum.Bunlar da kim?

Karisi :

-Yahu der su buyugu ilk cocugun degil mi?Ne cabuk unuttun!

-Ya oteki?

-O da ana rahminde idi, sen gittikten sonra dogdu.

-Ya digeri?

-Canim, zaten onun da sana buba dedigi yok ki, oturmus yogurdunu yiyi!

delililk

Yasli bir amca parkta bir banka cokmus etrafi seyrediyormus....

derken yanina bir delikanli gelmis ki saclari

kirmizi,turuncu,mavi,sari

renk boyali... Adam cocuga

bakakalmis....cocuk da kustah bir sesle: "ne var moruk, sen

hayatinda hic cilginca bisey yapmadin mi" demis..

Adam gulumsemis: "Yaptim.. bir seferinde cok sarhostum ve bir

papagani becermistim..simdi de acaba sen benim oglum musun diye

merak ediyorum

delilik salakl�k

Adam�n birinin arabas�n�n lasti�i patlam�� ve ancak t�marhanenin �n�ne kadar gelebilmi�.Sonra malum i�lemleri yapm�� kriko,stepne,bijon anahtar� derken patlayan lasti�in bijonlar�n� ya�mur mazgallar�na d��rm�� ve bir sa��na bir soluna bakt�ktan sonra �aresizlik i�inde araban�n yan�na uzanm��.

Olay� en ba��ndan beri izleyen deli,adama seslenmi�:

-Lan salak,nap�yorsun oradan �yle?

-Sorma birader,lastik patlad�,bijonlar�da ya�mur mazgallar�na d��rd�k b�yle kald�k i�te.

-D��nd��n �eye bak be,s�k di�erlerinden birer tane hepsi 3 bijonlu olsun.

Adam d��nm��ki do�ru s�yl�yor,dedi�ini yapm��.Tam arabaya binicekken deliye d�nm�� ve:

-Yahu sen bu kadar zekiydin de seni niye buraya t�kt�lar?

-Ulan salak!Bizi buraya delilikten t�kt�lar,salakl�ktan de�il!

HAYVANLAR ALEM�

2008-08-05T11:51:15Z

Yunuslar

Yunustaki Tasar�m

Yunuslar ve balinalar di�er t�m memeliler gibi ci�erleri ile solunum yaparlar. Bu, onlar�n su i�inde iken bal�klar gibi nefes al�p veremeyecekleri anlam�na gelir. Bu nedenle nefes almak i�in d�zenli olarak su y�zeyine ��karlar. Ba�lar�n�n �st�nde hava al�p vermelerini sa�layan bir delik bulunur. Buras� �yle tasarlanm��t�r ki hayvan suya dald��nda delik bir kapak taraf�ndan otomatik olarak �rt�l�r ve i�eri su ka�mas� �nlenir. Su y�zeyine ��k�ld��nda ise, kapak yine otomatik olarak a��l�r.

Bo�ulmadan Uyumay� Sa�layan Sistem

Yunuslar her nefes al��lar�nda ci�erlerinin % 80- 90'�n� havayla doldururlar. Oysa �o�u insan i�in bu oran ancak % 15'i bulur.Yunuslar i�in nefes almak insanlarda veya di�er kara memelilerinde oldu�u gibi bir refleks de�ildir, iradeli bir harekettir.

Yani biz nas�l y�r�meye karar veriyorsak, yunuslar da nefes almaya karar verir. Bu, hayvan�n suda uyurken bo�ularak �lmemesi i�in al�nm�� bir tedbirdir. Yunus uykusu s�ras�nda beyninin sa� ve sol yar�m k�relerini yakla��k on be� dakika arayla n�betle�e kullan�r. Bir yar�m k�re uyurken, di�er yar�m k�re y�zeye ��karak hayvan�n nefes almas�n� kontrol eder.

Yunuslar�n a��zlar�ndaki gagaya benzer ��k�nt� ise sudaki hareketlerini kolayla�t�ran bir ba�ka tasar�md�r. Hayvan bu yap� sayesinde suyu daha iyi yarmakta ve daha az enerji harcayarak, daha h�zl� y�zebilmektedir. Modern gemilerin burunlar�nda da yunus a�z�na benzer bir ��

k�nt� vard�r. Bu hidrodinamik tasar�m, gemilerin h�z�n� da aynen yunuslar�nki gibi art�rmaktad�r.

K�pekbal�klar�

K�pekbal�klar�ndaki �zel �s�tma Sistemleri ve Elektriksel Alg�lay�c�lar

G�rme olay�ndaki kimyasal s�reci etkileyen temel fakt�r s�cakl�kt�r. Hava serinledik�e kimyasal reaksiyonlar daha uzun zaman al�r, bu da baz� canl�lar�n g�r�� yetene�ini etkiler. �rne�in so�ukkanl� canl�lar (s�r�ngenler, timsahlar vs.), �zellikle h�zl� hareket eden nesneleri g�rmek istiyorlarsa kendilerini �s�tmak durumundad�rlar.

Bir y�lan bahar geldi�inde faal olmak istiyorsa �nce g�ne� banyosu yapmak zorundad�r. S�cakkanl� avc�lar�n tersine av�n� g�rmek i�in �s�nmal�d�r. Bir ba�ka so�ukkanl� hayvan olan timsahlar y�lanlara g�re daha avantajl�d�rlar. ��nk� s�cak iklimlerde ya�arlar.G�ne�, avlar�n� g�r�p yakalamalar� i�in gerekli �s�y� onlara s�rekli olarak sa�lamaktad�r.ya�ayan so�ukkanl� hayvanlar ise bu problemi ola�an�st� v�cut tasar�mlar� sayesinde ��zerler. �rnek olarak beyaz k�pekbal�klar�n� ele alal�m. Bu canl�lar avlar�n� g�zleri ile takip ederek yakalarlar. Hatta fok bal�klar� veya di�er avlara bakmak i�in suyun y�zeyine bile g�z atarlar. Ancak s�cak mercan kayal�klar�nda de�il de serin okyanuslarda gezindi�inde beyaz k�pekbal�klar�n�n g�zleri h�zla hareket eden avlar�n� takip etmede �ok a��r kal�r. Ancak k�pek bal�� b�yle bir problem ya�amaz. ��nk� beyaz k�pekbal�klar�n�n g�zleri kendileri gibi so�ukkanl� de�ildir. Bu k�pek bal�� t�r�nde v�cut kaslar�n�n �s�s� g�zlere aktar�l�r. Bu sayede en h�zl� hareket eden bal�klar� hatta fok bal�klar�n� bile yakalayabilirler. Peki g�rme duyular�, suyun i�indeki hareketleri takip edemeyecek kadar zay�f olan di�er k�pek bal�klar� nas�l avlan�rlar? K�pekbal�klar�n�n, �yle m�kemmel bir yarat�l��lar� vard�r ki, sudaki t�m titre�imleri ve kokular�, suyun �s�s�ndaki de�i�imleri, tuzluluk oran�n� ve �zellikle de hareket halindeki hayvanlar�n yol a�t�� elektrik alan�ndaki en k��k de�i�iklikleri bile hissedebilirler.Bunun nas�l ger�ekle�ti�i sorusunun cevab� ise bizi �ok a��k bir yarat�l�� mucizesine g�t�r�r.B�t�n canl�lar �s� d��nda elektrik de yayarlar. Karada ya�ayan bir canl�n�n bu ak�mlar� hissetmesi zordur ��nk� hava bir yal�tkan g�revi g�r�r. Ancak suyun i�erisinde durum farkl�d�r elektrik do�al bir iletken olan suyun i�erisine akar. Dolay�s� ile bu elektri�i hissedebilen bir canl� son derce geli�mi� bir duyuya sahip olmu� olur. K�pekbal�klar� da sudaki t�m titre�imleri, suyun �s�s�ndaki de�i�imleri, tuzluluk oran�n� ve �zellikle de hareket halindeki canl�lar�n yol a�t�� elektrik alan�ndaki k��k de�i�iklikleri bile hissedebilirler.K�pek bal�klar�n�n v�cutlar�nda, i�i j�le dolu �ok say�da oluk mevcuttur. Bu oluklar s�kll�kla k�pekbal��n�n kafas�nda yerle�tirilmi� olmas�na kar��n, bal��n t�m v�cudu boyunca da da��lm��t�r. "Lorenzini amp�lleri" olarak adland�r�lan bu �zel organlar m�kemmel birer elektrik alg�lay�c�lar�d�r. Bu organlar, ba��n ve hayvan�n y�z�ndeki sivri k�sm�n �st�nde bulunan g�zeneklere ba�l�d�rlar. Ve elektrik alg�lay�c�s� (elektroresept�r) olarak son derece hassast�rlar.

K�pek bal�klar� ve vatozlar bu alg�lay�c�lar�n� kullanarak avlar�n� bulurlar. Alg�lay�c�lar o kadar hassast�rlar ki bir voltun 20 milyarda biri b�y�kl��nde ak�mlar� hissedebilirler. Bu birbirinden 3000 kilometre uzakl�kta duran iki adet 1.5 voltluk kalem pil aras�ndaki voltaj� hissetmeye benzetilebilir. Yaral� bir bal�k suyun i�inde ��rp�nd��nda camg�z k�pekbal�klar�n�n t�m duyular� alarma ge�er. Bal�ktan yay�lan sualt� sesleri (d��k frekansl� titre�imler) k�pekbal�klar�n� �eker. Avlar�na yakla�t�klar�nda Lorenzini ampulleri �ok daha belirgin bi�imde �al��maya ba�lar. �yle ki k�pekbal�klar� yaral� bal��n kalp at��lar�n�n ve kaslar�ndaki kas�lmalar�n yol a�t�� ok k��k elektrik ak�mlar�n� bile hissederler. Bu sayede avlar�n�n yerini tam olarak saptarlar. Elektriksel uyar�lar� alg�layacak bir mekanizman�n kendili�inden ortaya ��kamayaca�� ok a��kt�r. K�pekbal�klar�n�n son derece isabetli �l��mler yapmas�n� sa�layan bu v�cut sistemi �ok a��k bir �ekilde yarat�l�� kan�tlar. �stelik Lorenzini ampulleri k�pekbal�klar�n�n sahip olduklar� �zelliklerden yaln�zca biridir. K�pekbal�klar� gerek solunum sistemleri, gerek yollar�n� bulmalar�n� sa�layan manyetik al�c�lar�, gerekse h�zl� y�zme yetenekleri ile birer yarat�l�� mucizesidirler. Allah b�t�n canl�lar� oldu�u gibi k�pekbal�klar�n� da eksiksiz bir �ekilde yaratm��t�r.Bu gibi bilgiler Allah'�n ilminin sonsuzlu�unu ve benzersizli�ini d��nmek i�in birer vesiledir. D��nen insanlar i�in Allah'�n yaratt�� her�eyde ibretler vard�r. Allah bu ger�e�i bir ayetinde ��yle bildirmi�tir:Allah g�kten su indirdi, �l�m�nden sonra yeri onunla diriltti; i�itebilen bir topluluk i�in bunda ger�ekten bir ayet vard�r.

Somon Bal�klar�

Somon Bal�klar�ndaki �a��rt�c� Y�n Tayin Sistemi

G�� eden canl�lar i�inde en bilinenlerinden bir tanesi de somon bal�klar�d�r. Somonlar �o�unlukla yaz sonu veya sonbaharda, akarsularda yumurtlarlar. Kulu�ka devresi suyun s�cakl��na g�re 60 ile 200 g�n aras�nda de�i�ir. Yavrular k��n sonunda yumurtalardan ��karlar. Pembe somon bal�klar� hemen hemen yumurtadan ��kar ��kmaz denize do�ru g�� etmeye ba�lar; k�pek somonlar� birka� hafta beslendikten sonra, kral ve Atlantik somonlar� ise akarsularda 1 ile 3 y�l aras�nda de�i�en geli�im s�relerini tamamlad�ktan sonra denizlere a��l�rlar.Gen� somon bal�klar� hayatlar�n�n ilk g��lerinde i�inde bulunduklar� �rmakta ak�nt� boyunca ilerler; denize do�ru yapt�klar� bu yolculukta �a�layanlar, kirli sular ve kendilerini avlamak isteyen b�y�k bal�klar gibi t�rl� tehlikelerle kar�� kar��ya gelirler. Bunlar� atlat�p denize ula�anlar g��lerini tamamlam�� olurlar. Denizlerde birka� y�l ge�irdikten sonra iyice geli�ip �reme olgunlu�una eri�enler hayret verici yeni bir g��e ba�lar.

Somon Bal��n�n �nan�lmaz Yolculu�u Ba�l�yor

Somonun d�n�� yolculu�u sonunda varmak istedi�i hedef, yumurtadan ��kt�� ba�ka bir deyi�le d�nyaya geldi�i yerdir. Bunun nedeni de bal�klar�n yumurtlamak i�in se�tikleri yerin do�duklar� �rmak yata�� olmas�d�r. Atlantik somonlar� s�z konusu g�� her sene yinelerken, di�erleri �m�rleri boyunca sadece bir kere g�� ederler.Bu yolculukta, ak�llara durgunluk veren ilk ger�ek bal��n yol almas� gereken mesafenin uzunlu�udur. A��k denizlerde seyreden somonlar�n ama�lar�na ula�malar� i�in binlerce kilometre y�zmeleri gerekmektedir. �rne�in, bir k�pek somon bal�� sonbahardaki yumurtlama d�neminde, Yukon Nehri boyunca 3200 kilometreden fazla y�zer. Bir k�rm�z� somon 1600 kilometreden daha fazla yol kateder. Dikkat �eken bir di�er nokta somonlar�n yapt�klar� ideal zamanlamad�r. Bu sayede uzun yolculuklar�n� tam yumurtlama d�nemlerine denk getirecek �ekilde planlarlar. �rnek olarak, bir Atlantik somonu g�nde ortalama 6-7 kilometre y�zerek gidece�i yere ula��r; ilkbahar�n sonunda ba�lad�� g��n� sonbahar aylar�n�n sonunda tamamlar.

Bal��n ��zmesi gereken ilk �nemli sorun, gen�lik d�nemindeki yolculu�unda i�inde gezindi�i akarsuyun denize d�k�len a�z�n� bulmakt�r. ��nk� d�n�� yolculu�unda izleyece�i rotay� ona g�re belirleyecektir. Hi�bir somon bu konuda hataya d��mez. Kendisinin bir zamanlar denize a��ld�� rma��n a�z�n� tek bir denemede kolayl�kla bulur. �stelik bunu harita veya pusula gibi y�n bulmas�na yard�mc� olacak ara�lar kullanmadan ger�ekle�tirir.Akarsuya giren somon b�y�k bir kararl�l�kla ak�nt�ya kar�� y�zmeye ba�lar. Bundan sonraki i�i ilk yolculu�una k�yasla �ok daha zordur. Somon bal�� hedefine ula�mak i�in �rma��n kuvvetli ak�nt�s�yla m�cadele eder; su y�zeyinden yakla��k 4 metre kadar y�kse�e s��rayarak �elale ve �a�layanlar� a�ar. Yolculuk s�ras�nda, �st y�zgecinin su d��nda kalmas�na neden olacak kadar s�� sulardan ge�er. Bu s�� sularda, kendilerini avlamak i�in bekleyen ku�lar, ay�lar ve bir s�r� yabani hayvan�n tehditleriyle kar��la��r.Nehir boyunca ilerleyen somonun rotas�n� tespit ederken baz� �nemli kararlar almas� da gerekir. Karan�n olduk�a i�lerinde, bir �rma��n herhangi bir kolunda d�nyaya gelen bal�k ayn� yere ula�abilmek i�in nehrin her iki kola ayr�l��nda do�ru tarafa y�nelmek zorundad�r. Somonlar hayatlar�nda sadece bir defa ge�tikleri yollar� �a��rmadan bulur; her defas�nda kendilerini do�duklar� yere g�t�recek nehir koluna saparlar.�stesinden gelinmesi gereken g��l�kler bu kadarla da s�n�rl� de�ildir. Bal�k, yolculu�u boyunca ola�an�st� �aba g�sterir, fakat beklenilenin aksine herhangi bir g�da almaz. Yorucu g�� s�ras�nda kendisine gerekecek enerjiyi �nceden hatas�z bir �ekilde hesaplam�� ve yak�t�n� yolculuk �ncesinde v�cudunda depolam��t�r.Deniz ve akarsular�n tuz oran�, su s�cakl�� gibi birbirinden farkl� �zelliklerinin de g�z �n�nde bulundurulmas� gerekir. Bu noktada kar��la�t��m�z ger�ek �udur: Somonlar bu iki ortama da kusursuz uyum sa�layacak donan�ma sahiptirler.T�m olumsuzluklara ve zorluklara ra�men somon bal�klar� inan�lmas� g�� yolculuklar�n� ba�ar�yla tamamlar; do�duklar� ortamlarda yumurtalar�n� b�rak�rlar. Somon nesli de milyonlarca senedir s�regelen bu muazzam yolculukla devam eder. Somon bal�klar�n�n ba�ar�lar�n�n b�y�kl�� k�yaslarla daha da iyi anla��labilir. �rne�in, bir insan�n yard�m almadan ve y�n g�steren bir ara� kullanmadan, belirli bir zaman i�inde, binlerce kilometrelik mesafeden do�du�u eve sadece bir kere ge�ti�i engebeli yollardan hatas�z bir �ekilde geri d�nmesi olduk�a az bir ihtimaldir. Ancak somonlar insanlar i�in imkans�z olan bu ihtimali do�ar do�maz ba�aracak kabiliyette yarat�lm��lard�r. Allah'�n somon bal�klar�nda yaratt�� zel tasar�mlar sayesinde bu canl�lar binlerce kilometrelik yolu rahatl�kla kat etmektedirler.

Koku Alma Mekanizmas�

Somon bal�klar�n�n bu m�thi� yolculu�u nas�l ger�ekle�tirdi�ini anlamak amac�yla Amerika'daki Wisconsin Lake Laboratuvarlar�nda �e�itli ara�t�rmalar yap�lm��t�r. Bu ara�t�rmalar somonlar�n y�nlerini belirlerken koku alma duyular�n� kulland�klar�n� ortaya ��karm��t�r.Somonlar�n iki delikli bir burnu vard�r. Su bir delikten girer, di�er delikten ��kar. Bu delikler bal��n soluk almas�yla e� zamanl� olarak a��l�p kapanacak �ekilde tasarlanm��t�r. Herhangi bir kokulu madde ihtiva eden su buruna girdi�inde, bal��n burnundaki al�c�lar kimyasal olarak uyar�l�r. Bu kimyasal uyar� bir enzim reaksiyonuyla elektrik sinyallerine d�n��t�r�l�r ve merkezi sinir sistemine ula�t�r�l�r. Karada ya�ayan omurgal� bir canl�da, koku molek�llerinin burundaki mukus tabakada ��z�lmesiyle koku alma ger�ekle�ir. Buna kar��n bal�klarda ��z�nme gibi bir a�ama s�z konusu de�ildir. ��nk� koku zaten suyun i�indedir ve ��z�n�r haldedir. Somon bal�klar� da sahip olduklar� bu avantaj� de�erlendirir; adeta koku alma hissi �ok geli�mi� av k�pekleri gibi kokuyu kayna��na kadar takip edebilirler.Wisconsin Lake Laboratuvarlar�nda ilk olarak, bal�klar�n �e�itli kokular aras�ndaki farkl�l�klar� ne d�zeyde alg�layabildikleri sorusuna cevap aranm��t�r. Bu ama�la �zel kanallar� olan bir akvaryum tasarlanm�� ve her kanala farkl� bir bitkinin kokusu ��r�nga edilmi�tir. Deneyde sadece belirli bir kanal� kullanan bal�klar �d�llendirilmi�, di�er kanallar� kullanan bal�klar ise elektrik �okuyla cezaland�r�lm��lard�r. ��lemler 14 ayr� koku kullan�larak tekrarlanm��t�r. Deney sonucunda bal�klar�n k�sa bir ��renim s�recinin ard�ndan, her defas�nda �d�ll� kokuyu di�erlerinden ay�rabildikleri g�r�lm��t�r.

�nemli di�er bir bulgu da �zerinde deney yap�lan yavru bal�klar�n 3 y�l sonra bile do�ru kokuyu hatas�z tespit etmeleri olmu�tur.Bilim adamlar� ara�t�rman�n sonu�lar�na dayanarak bal�klar�n insanla k�yaslanamayacak kadar g��l� bir koku alma duyusuna sahip olduklar� kanaatine var�rlar ve ��yle bir hipotez geli�tirirler: "Her ak�nt�n�n kendine has bir kokusu vard�r. Gen� somon denize do�ru yapt�� ilk yolculu�u s�ras�nda kokular� tek tek haf�zas�na almaktad�r. D�n�� yolculu�unda da haf�zas�ndaki kokular�n yard�m�yla do�du�u yeri bulmaktad�r." Animal Engineering, Readings from Scientific American with Introductions by Donald Griffin, The Rockefeller Un�versity W. H. Freeman Com., San Francisco, ss.52-55.

Peki ger�ekten her ak�nt�n�n kendine �zg� bir kokusu var m�d�r? Bunu anlamak i�in yukar�daki deney iki ayr� �rma��n suyuyla tekrarland��nda, bal�klar�n bunlar� ay�rt edebildikleri g�r�lm��t�r. Koku duyular� hasara u�rat�lm�� somonlar ise deneylerde ba�ar�s�z olmu�lard�r.Bunlar�n ard�ndan ara�t�rmalar bir ad�m ileri g�t�r�lerek bal�klar�n do�al ortamlar�nda s�rd�r�lm��t�r. Washington'daki Issaquah Nehri'nde, �zel olarak burunlar� t�kanm�� bal�klar g�zlem alt�na al�nm��t�r. Bu deneyde de koku alma duyular�ndan yoksun b�rak�lan somonlar�n �a��rd�klar� ve yollar�n� bulamad�klar� g�r�lm��t�r.Bug�ne kadar yap�lan ara�t�rmalar�n sonu�lar� bir ger�e�e i�aret etmektedir: Somon bal�klar�n�n koku duyusu insan� hayrete d��recek bir hassasiyettedir. Bu canl�lardaki �st�n koku alma sisteminin de y�n tespitinde �nemli bir rol oynad�� a��kt�r.

Somonlar �zerinde yap�lan baz� ara�t�rmalar�n ortaya koydu�u ger�ekler olduk�a d��nd�r�c�d�r. S�z konusu sonu�lara g�re bu bal�klar, y�nlerini tayin ederlerken kokuyla birlikte ba�ka sistemler de kullanmaktad�r.Horsefly Nehri'nde d�zenlenen bir deneyde, nehrin bir kolunda do�an somon yavrular� do�duklar� yerden al�nm��; daha sonra olduk�a uzaktaki nehrin ana koluna g�t�r�lerek suya b�rak�lm��lard�r. Ara�t�rmac�lar bal�klar� �zel kaplar i�inde kara yoluyla ta��m��lard�r. Yap�lan g�zlemlerde, yavrular�n denize a��ld�ktan tam �� y�l sonra do�duklar� nehir yata��na geri d�nd�kleri kaydedilmi�tir. Bu sonu� ara�t�rmac�lar� hayrete d��rm��t�r. Kara yoluyla ta��nan bal�klar, koku ar�ivlerindeki eksik verilere ra�men nas�l olmu� da d�nyaya geldikleri noktaya geri d�nebilmi�tir? Bu ve benzeri sorular g�n�m�z�n bilim d�nyas� i�in muamma niteli�ini korumaktad�r.Somonlar�n g�� yolculu�u ve muhte�em y�n bulma mekanizmalar� Darwinizm'i a�maza sokan ger�eklerden biridir. Bal�klar�n davran��lar� kar��s�nda �aresizli�e d��en evrimciler "i�g�d�" kelimesinin arkas�na s��nmaktad�r. Bu i�g�d�n�n anlam� ve mahiyeti belirsizdir. �stelik evrimin temel iddias�na taban tabana z�tt�r. E�er t�m canl�lar evrimin ileri s�rd�� gibi bencil bir ya�am m�cadelesi i�indeyseler, somonlar neden hayatlar� pahas�na binlerce kilometrelik zorlu bir yolculu�a kalk��yorlar? Ni�in kendilerine hi�bir ��kar sa�lamayan bir g�� yap�yorlar? Niye denizlerdeki zengin beslenme kaynaklar�n� terk ediyorlar? Yumurtalar�n� neden denize veya akarsular�n ba��na de�il de denizden binlerce kilometre i�erideki nehir kollar�na b�rak�yorlar? Nas�l y�nlerini kaybetmeden hedeflerine ula�abiliyorlar? �deal zamanlamay� nas�l yapabiliyorlar?Bu sorular�n cevaplar� ve somon bal�klar�ndan almam�z gereken dersler a��kt�r. Allah'�n yaratt�� kusursuz ekolojik denge i�erisinde her detay incelikle planlanm��t�r. Atomlardan galaksilere, bir yapra��n d��nden gezegenlerin hareketlerine kadar her�ey kusursuz bir �ekilde d�zenlenmi�tir. Her canl� m�kemmel sistemlerle donat�lm��t�r ve �zerine sorumlulu�unu Allah'�n ilham� ile eksiksiz yerine getirmektedir. Somonlar da di�er t�m canl�lar gibi Allah'tan ald�klar� ilhamla hareket etmekte ve O'nun yarat��ndaki ihti�am� g�zler �n�ne sermektedir. Allah bir ayetinde ��yle buyurmaktad�r:

"… O'nun, aln�ndan yakalay�p denetlemedi�i hi�bir canl� yoktur. Muhakkak benim Rabbim do�rdo�ru bir yol �zerinedir (dosdo�ru yolda olan� korumaktad�r.)" (Hud Suresi, 56)

Bal�klar�n Y�zme Tekni�i

T�m makineler sabit bir eksen etraf�nda, sabit bir d�nme h�z�nda hareket eden �aft denen par�alar arac�l�� ile g�� retirler. Ancak bu kural hayvanlar i�in ge�erli de�ildir. ��nk� hayvanlar�n b�t�n v�cutlar� kan damarlar� ve sinirlerle sar�lm��t�r. Bu nedenle sabit bir eksen etraf�nda hareket edecek bir par�ay� kullanarak g�� retmeleri imkans�zd�r. Peki �yleyse canl�lar�n hareketine imkan veren sistem nas�l �al��r? Hayvanlar, ileri geri hareket eden ve manivelaya benzeyen, m�kemmel tasarlanm�� yap�lar sayesinde hareket ederler. Hayvanlar�n g�� reten motorlar� b�z�l�p esneme �zelli�ine sahip olan kaslar�d�r.Bu motorlar�n bir �rne�ine su canl�lar�nda rastlayabilirsiniz. Bu canl�lardaki her bir manivela birbirine �yle bir bi�imde ba�lanm��t�r ki, hareket tek bir d�zlemde ger�ekle�ir. Bu hareketi bal�klar�n sudaki y�z��n� d��nerek g�z�n�zde canland�rabilirsinizBal��n omurgas�, yerde k�vr�l�p giden bir y�lan gibi devaml� olarak sa�a sola k�vr�l�r. Bir bal��n y�zebilmesi i�in kuyru�unu sa�a sola sallamas� yeterlidir. Normal �artlar alt�nda kuyruk bir y�ne b�k�ld��nde, bal��n �n taraf�n�n arka taraf�n tersi y�nde ayn� �iddette savrulmas� gereklidir. Ancak b�yle olmaz. ��nk� bal�klar�n �n taraf� bu etkiyi ortadan kald�racak bi�imde yarat�lm��t�r. Ayn� zamanda su, hareket esnas�nda ba� tarafa dikey bir kuvvetle etki eder. T�m bunlar ba� k�sm�ndaki su i�indeki sal�n�m�n kuyruk k�sm�ndakinden daha k��k olmas�na neden olur. �ki taraf�n aras�ndaki bu fark bal��n su i�indeki hareketine neden olur. Bal��n ileri do�ru hareket h�z�, y�zgecin bal��n omurgas�ndan ge�en eksenin sa�� ve soluna gidi� geli� h�z� ile do�rudan ba�lant�l�d�r. Y�zge� eksene yakla�t��nda h�z artar, uzakla�t��nda da azal�r.Acaba bu sistem ne kadar verimlidir? Dalgalanan bir kuyruk bir denizalt�n�n motorlar� ile k�yaslan�rsa nas�l bir sonu� al�n�rd�?Cambridge �niversitesinden Prof. Richard Bainbridge ve arkada�lar� bir su alt� kameras�yla yapt�klar� g�zlemlerle bu sorulara yan�t aram��lard�r.G�zlemler, sualt�nda sakin duran bal�klar�n korkutulduklar�nda inan�lmaz bir h�zla harekete ge�ebildiklerini ortaya koymu�tur:K��k bir tatl� su bal��, bir saniyede durgun halden 10 v�cut boyu kadar ileri f�rlayabilir. 20 cm boyundaki bir bal��n ula�abildi�i h�z ise saatte 8 km. kadard�r. Bal�k b�y�d�k�e h�z� da artar. Prof. Bainbridge, 32 cm boyundaki bir bal��n uzunca bir s�re 13 km/saat h�zla hareket etti�ini g�rm��t�r. Bu h�z bal��n kuyruk sallama s�kl�� ile do�rudan orant�l�d�r. Bir bal�k k�sa s�rede ne kadar �ok kuyruk sallarsa h�z� da o kadar artar. Bal�klar, y�zerken b�y�k miktarlarda g�� harcarlar. Ancak ani h�zlanman�n bal�klar i�in hayati bir anlam� vard�r; ��nk� ya avlanmak ya da avc�lardan ka�abilmek i�in buna ihtiya�lar� vard�r. Baz� k��k bal�klar, durma noktas�ndan maksimum h�zlar�na saniyenin 20'de biri kadar k�sa bir anda ��kabilirler. Bu s�rada �rettikleri itme kuvveti kendi a��rl�klar�n�n 4 kat� kadar olmaktad�r. Bu verilerin ne anlam ifade etti�ini tam olarak anlamak i�in ��yle bir kar��la�t�rma yapal�m: Spor arabalar s�f�rdan 100 km h�za 4-6 saniyede ��karlar. �stelik bu arabalar�n maksimum h�zlar�na ula�abilmeleri i�in daha da fazla zamana ihtiya�lar� vard�r. B�t�n bunlar�n yan�s�ra bal�klar bu �st�n performanslar�n� suyun i�inde hem de ak�nt�ya kar�� ortaya koymaktad�rlar. Suyun direncinin havadan daha fazla oldu�unu d��n�ld��nde, bal��n k��msenmeyecek bir performansa sahip oldu�u hemen anla��lacakt�r. Buraya kadar verilen �rneklerde a��k�a g�r�len bir ger�ek vard�r.

Bal�klardaki sistemler �zel olarak tasarlanm��t�r. Bu durumda "tesad�f" olas�l��n� d��nmek son derece ak�l ve mant�k d�� olmaktad�r. Tesad�flerin bal�klara suda rahat hareket etmelerini, h�z kazanmalar�n� sa�layacak sistemleri kazand�rm�� olmalar� imkans�zd�r.Bal�klardaki bu �zellik bize Allah'�n ne denli s�n�rs�z bir ilim sahibi oldu�unu g�steren delillerden biridir. Allah sonsuz ak�l sahibi olan, her t�rl� yaratmay� bilendir.

Tepkili Y�zme Sistemleri

Canl�lar d�nyas�nda en h�zl� ko�an, en iyi y�zen veya en uza�a u�an hayvanlar omurgal�lard�r. Bu hayvanlar�n t�m bu becerilerinin alt�nda yatan ana sebep kemik gibi sert maddelerden in�a edilmi� �ekil de�i�tirmeyen iskeletlere sahip olmalar�d�r. Bu kemikler kaslar�n kas�lmas�na b�y�k destek verir. Kas kas�lmalar� daha sonra hareketli eklemler arac�l��yla kesintisiz, d�zenli hareketlere �evrilir.

Omurgas�z hayvanlar ise, kemiksiz yap�lar� nedeniyle omurgal�lara g�re �ok daha yava� hareket eder.

M�rekkepbal�klar� da, her ne kadar "bal�k" ismini ta��salar da, omurgas�z canl�lard�r, v�cutlar�nda kemik bulunmaz. Ancak �ok ilgin� bir sistem sayesinde olduk�a �st�n bir hareket yetene�ine sahiptir. Yumu�ak dokulardan olu�an v�cutlar� kal�nca bir deri tabakas� ile kaplanm��t�r. Bu deri tabakas�n�n alt�nda bulunan kaslar arac�l��yla b�nyelerine su toplar ve daha sonra bu suyu kuvvetlice geri p�sk�rterek y�zer

M�rekkepbal��n�n su p�sk�rtmeye dayanan bu sistemi olduk�a komplekstir. Hayvan�n ba��n�n iki yan�nda cebe benzeyen birer a��kl�k bulunur. Bu a��kl�ktan ald�� suyu v�cudunun i�inde bulunan silindir �ekilli bir bo�lu�a �eker. Daha sonra i�erideki bu suyu, ba��n�n hemen alt�nda bulunan ince bir borudan y�ksek bir bas�n� ile p�sk�rt�r. Hayvan bu sayede meydana gelen tepki ile ters y�ne do�ru h�zla hareket eder.

Bu y�zme tekni�i hem h�z hem de dayan�kl�l�k a��s�ndan olduk�a uygundur. Bilimsel ad� "Todarodes paciticus" olan Japon m�rekkepbal�klar� 2000 km.'lik g��leri s�ras�nda saatte ortalama 2 km. h�zla hareket eder. K�sa mesafeler i�in h�zlar�n� saatte 11 km.'ye kadar ��kartabilir. Baz� cinslerin ise h�zlar�n�n saatte 30 km.'yi ge�ti�i bilinmektedir.

M�rekkepbal�klar� h�zl� ve seri kas�lmalar sayesinde, kendilerini avlamak isteyen d��manlar�ndan ani bir h�zlanma ile ka�abilir. E�er ka�� h�z� yeterli gelmezse v�cutlar�nda sentezledikleri koyu renkli boyay� bir bulut �eklinde p�sk�rt�r. Bu bulut sald�rganda b�y�k bir �a�k�nl��a yol a�ar. Bu bir ka� saniyelik �a�k�nl�k m�rekkepbal�� i�in yeterlidir. ��kard�� bulutunun arkas�nda g�r�nmez olan m�rekkepbal�� h�zla b�lgeden uzakla��r.

Savunma sistemleri ve tepkili y�zme stilleri, m�rekkepbal�klar�n�n avc�l�k yapmalar�na da imkan verir. Avlar�n�n �zerine h�zla sald�rabilir ve onlar� kovalayabilirler. Karma��k yap�daki merkezi sinir sistemleri, tepkili y�zme i�in gerekli olan kas�lma ve gev�emelerin uyum i�inde ger�ekle�mesini denetler. Solunum sistemleri de ideal bir yap�dad�r. Bu sistem onlara suyu p�sk�rtmek i�in gerekli olan y�ksek metabolik h�z� kazand�r�r.

Tepkili sistemle y�zen tek hayvan m�rekkepbal�� de�ildir. Ahtapotlar da tepkili sisteme sahiptir. Ancak onlar aktif y�z�c� de�ildir; zamanlar�n�n �o�unu deniz diplerinde, yar�klar�n ve kayalar�n i�inde veya etraf�nda dola�arak ge�irir

Ahtapotun i� derisi, �st �ste duran kas tabakalar�ndan olu�ur. Boyuna kaslar, dairesel kaslar ve radyal kaslar olarak adland�r�lan �� farkl� kas dokusu vard�r. Bu dokular birbirlerini dengeleyerek ve destekleyerek ahtapotun farkl� hareketlerini m�mk�n k�lar.

P�sk�rtme s�reci ba�lad��nda dairesel kaslar boyca k�sal�r. Ancak hacimlerini korumak e�iliminde olduklar� i�in bu kez geni�likleri b�y�r. Bu, v�cudun uzamas�na neden olabilecek bir harekettir. Ayn� anda boyuna kaslar gerginle�ir ve v�cudun uzamas�n� engeller. Deri duvar�n�n kal�nla�mas�na neden olan t�m bu geli�meler s�ras�nda radyal kaslar gerili vaziyettedir. P�sk�rtmenin sonunda radyal kaslar kas�larak boylar�n� k�salt�r. Bunun sonucunda v�cut duvar� incelir, i� bo�lu�un �ap� artar ve tekrar i�erisi su ile dolar.

M�rekkepbal�klar�ndaki kas sistemi de ahtapottakine benzer. Fakat �nemli bir farkl�l�k vard�r: M�rekkepbal��n�n v�cudunda, ahtapotun boyuna kaslar� yerine, tunik ad� verilen lif tabakas� vard�r. Tunik, boyuna kaslar gibi hayvan�n v�cudunun i� ve d�� y�zeylerini kaplayan iki tabaka halindedir. Tunik tabakalar�n�n aras�nda dairesel kaslar bulunur. Dairesel kaslar�n aras�nda da bunlar� diklemesine kesen radyal kaslar bulunur.

Ho� geldiniz

2008-08-04T22:46:46Z

nafe e�lence yerine ho�geldiniz.Sitemiz sizlerle �ok ilgi duylmas�n� bekliyor.Buras� e�lence bilgi do�a m�zik ders ile ilgili her�eyde bilgi verip sizi e�lendirmeye �al��yor en iyisi sende �ye ol aram�za kat�l.Bu mesaja yorum yazmadan gitmeyin.Bu sitemizi �ok sevicek ve birs�r� bilgi ��reneceksiniz.Biliyormusunuz magazin bile var... durma �ye ol!

burda �ok �ey var! sende ka��ra istersennnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn ��nki buras� �ok e�lenceli